Wielka modernizacja oświetlenia jest już zakończona. Dziś Warszawę oświetla ok. 113 tys. opraw LED, w tym ponad 84 tys. zaprojektowanych specjalnie dla stolicy opraw SAVA. Wymiana starych opraw na energooszczędne przyniosła miastu ogromne oszczędności. Teraz przyszedł czas, by zainwestować je w kolejne rozwiązania, które przyniosą Warszawie dalsze korzyści.
– „Łączymy nowoczesne technologie z bezpieczeństwem, troską o środowisko i efektywnym zarządzaniem miastem, a przy tym osiągamy realne, znaczące oszczędności. W obliczu zmian klimatycznych, coraz częstszych fal upałów i niskich stanów wód takie rozwiązania są nie tylko korzystne dla środowiska, ale po prostu konieczne. Nowoczesne Centrum Zarządzania Oświetleniem pozwoli nam w czasie rzeczywistym nadzorować sposób oświetlania ulic Warszawy i jeszcze lepiej zarządzać miejską infrastrukturą. Budujemy inteligentne miasto i jesteśmy pod tym względem jednym z europejskich liderów” – podkreśla prezydent m.st. Warszawy Rafał Trzaskowski.
Właśnie podpisaliśmy 8-letnią umowę na wdrożenie systemu sterowania oświetleniem z możliwością przedłużenia do łącznie 13 lat. Zajmie się tym firma Emitel, której oferta w zakresie podstawowym wyniosła blisko 79 mln zł.
– „W ciągu pięciu lat wymieniliśmy wszystkie oprawy oświetleniowe w Warszawie. Dzięki temu dziś oszczędzamy około 60 milionów złotych rocznie. Zainwestowaliśmy 65 milionów złotych w wymianę opraw, a osiągnięte oszczędności sięgnęły już blisko 150 milionów złotych. Co ważne, te środki cały czas reinwestujemy w kolejne modernizacje. Podpisana właśnie umowa na system sterowania oświetleniem pozwoli osiągnąć następne 30 proc. oszczędności. To również rozwiązanie, które zwiększy odporność miasta na wyzwania związane ze zmianami klimatu i ewentualnymi problemami z dostawami energii. Docelowo oświetlenie uliczne Warszawy będzie mogło funkcjonować, zużywając zaledwie około 20 proc. energii elektrycznej, której potrzebowaliśmy jeszcze kilka lat temu. A zaoszczędzone pieniądze nadal będziemy przeznaczać na kolejne inwestycje” – mówi Łukasz Puchalski, dyrektor Zarządu Dróg Miejskich m.st. Warszawy.
Umowa obejmuje zbudowanie i utrzymanie systemów informatycznych, chmurowego systemu zarządzania infrastrukturą, dostarczenie kontrolerów do sterowania oświetleniem i wyposażenie centrum zarządzania. Przetarg poprzedziliśmy konsultacjami rynkowymi, dzięki którym mogliśmy precyzyjnie określić wymagania techniczne i funkcjonalne systemu oraz wybrać rozwiązania najlepiej odpowiadające potrzebom Warszawy.
– „Budowa tak zaawansowanego projektu dla mieszkańców Warszawy jest dużym wyzwaniem. Inteligentne oświetlenie poprawi nie tylko bezpieczeństwo i komfort życia w mieście, ale przyczyni się do lepszego dbania o środowisko naturalne i finanse samorządu. Emitel sukcesywnie rozwija swoją ofertę transformacji polskich miast w kierunku inteligentnych metropolii. Dzięki bogatemu doświadczeniu w realizacji złożonych projektów IoT, jesteśmy sprawdzonym partnerem w realizacji projektów niezależnie od skali, oferując integrację technologii telekomunikacyjnych i informatycznych oraz kompleksowe usługi od projektowania po utrzymanie systemów. Robimy to nowocześnie, niezawodnie i bezpiecznie” – mówi Maciej Pilipczuk, prezes Emitel.
Przez najbliższe 2 lata na stołecznych latarniach sukcesywnie będą instalowane inteligentne kontrolery umożliwiające zdalne monitorowanie i sterowanie oświetleniem. Urządzenia dostarczy spółka Emitel, natomiast montażem zajmie się firma wyłoniona w odrębnym przetargu. W ramach inwestycji Emitel zbuduje system i nowoczesne Centrum Zarządzania Oświetleniem. Wyposażone w stanowiska operatorskie oraz ścianę wizyjną umożliwi bieżący podgląd na miejską infrastrukturę oświetleniową. To właśnie tam będziemy zarządzać systemem obejmującym tysięcy punktów świetlnych w Warszawie.
Po co nam taki system?
System sterowania pozwoli nam na znacznie większą kontrolę nad oświetleniem warszawskich dróg. Dzięki kontrolerom będziemy mogli stale monitorować parametry opraw, co pozwoli na znacznie szybszą reakcję na awarie – powiadomienia o ich wystąpieniu będą niezwłocznie i automatycznie wysyłane do konserwatorów, którzy będą mogli od razu interweniować. Będziemy też mogli zdiagnozować problem bez otwierania oprawy, a nawet bez konieczności wstawania zza biurka. To z kolei przełoży się na kolejne oszczędności (mniejsze koszty utrzymania oświetlenia ulicznego) i poprawę bezpieczeństwa (szybsza reakcja to szybsze przywrócenie poprawnego funkcjonowania oprawy).
Za sprawą kontrolerów będziemy mogli nie tylko obserwować na bieżąco zmiany w działaniu opraw, ale także zdalnie je wprowadzać. Dziś oświetlenie jest włączane i wyłączane przez niezależne sterowniki zainstalowane w ponad 2200 skrzynkach oświetleniowych zlokalizowanych w całym mieście. Pora włączenia i wyłączenia oświetlenia jest zaprogramowana w zależności od zachodu i wschodu słońca. Nie ma możliwości jej zdalnej zmiany. Uruchomienie systemu umożliwi nam wprowadzanie nawet codziennych zmian, w zależności np. od warunków atmosferycznych (w słoneczny dzień oświetlenie będzie się włączać kilka minut później, a w przypadku dużego zachmurzenia – kilka minut wcześniej). Dzięki temu będziemy włączać światło, kiedy mieszkańcy faktycznie będą tego potrzebować.
System pozwoli nam także na ustawienie każdej oprawy tak, aby świeciła nie mniej i nie więcej niż potrzeba. Na ulicach dobrze odbijających światło – np. o jasnej nawierzchni – latarnie będą mogły świecić z mniejszą mocą. Będziemy także analizować możliwość zmniejszenia parametrów oświetlenia ulic o charakterze lokalnym, na których o określonych porach w nocy, szczególnie w miesiącach zimowych, ruch jest bardzo mały. Przyjęcie odpowiednich profili świecenia może pozwolić na dalsze ograniczenie zużycia energii elektrycznej oraz zmniejszenie zanieczyszczenia sztucznym światłem w godzinach nocnych. Według przyjętego modelu szacunkowego oszczędność energii może sięgnąć nawet o 30% w skali roku.
* Wprowadzenie profilu świecenia 30% czasu przy 100% mocy, 30% czasu przy 70% mocy oraz 40% czasu przy 50% mocy, przy jednoczesnym opóźnieniu załączenia oświetlenia o 15 minut poza okresem zimowym, pozwala ograniczyć roczne zużycie energii elektrycznej o około 30% względem pracy ciągłej ze 100% mocą.
Prąd w latarniach na stałe
Dziś prąd latarniach płynie tylko wtedy, gdy świecą. Po zamontowaniu sterowników i włączeniu systemu zasilanie będzie mogło być włączone na stałe. Będzie to możliwe, ponieważ sterowanie pracą latarni będzie odbywać się zdalnie, poprzez system wykorzystujący do tego łączność bezprzewodową. To kolejne usprawnienie, które stwarza nowe możliwości budowy funkcjonalności dla mieszkańców. Zwłaszcza w połączeniu z zapasem mocy, który po modernizacji oświetlenia pozostaje niewykorzystany.
Wszystkie punkty zasilające oświetlenie zapewniają łącznie 24 MW. Dzięki wymianie opraw na energooszczędne wykorzystujemy zaledwie 10 MW, a za dnia cała ta moc pozostaje wolna. Jednym z pomysłów na jej wykorzystanie – za sprawą stałego podłączenia latarni do prądu – jest zamontowanie na latarniach gniazd umożliwiających ładowanie urządzeń czy pojazdów. We współpracy z jedną z polskich firm pracujemy już nad takim rozwiązaniem. Widzieliśmy już pierwsze prototypy ładowarek. Zależy nam, aby ostateczny produkt był wandaloodporny i przede wszystkim bezpieczny.
Kluczowe w jego wdrożeniu będzie wykorzystanie istniejącej infrastruktury. Nie trzeba będzie wymieniać całego słupa, a jedynie dostosować go do nowej pokrywy z gniazdem. Ładowarki w latarniach są na razie ze względu na ograniczoną moc projektowane z myślą o ładowaniu m.in. elektrycznych hulajnóg, o które moglibyśmy wzbogacić ofertę Veturilo w ramach nowej umowy z operatorem.
Pomysłów na wykorzystanie latarni po uruchomieniu systemu sterowania jest jednak więcej. Infrastruktura oświetleniowa może zostać wykorzystana np. jako przekaźniki danych na potrzeby dynamicznej informacji pasażerskiej w autobusach i tramwajach czy czujniki monitorujące jakość powietrza czy poziom hałasu. Niewykluczone, że zostanie także wykorzystana jako rdzeń miejskiej sieci telekomunikacyjnej – szybkiej magistrali bezpiecznej wymiany danych dla potrzeb zarządzania infrastrukturą miejską. Opisane możliwości stanowią kierunki dalszego rozwoju infrastruktury analizowane przez ZDM. Ponadto technologia rozwija się cały czas, więc z czasem możliwości jeszcze przybędzie.
Część oświetleniowego „ekosystemu”
System sterowania to oczywiście nie koniec rozwoju inteligentnego oświetlenia w Warszawie. To kolejna z czterech części, które złożą się na oświetleniowy „ekosystem”. Pozwoli nam jeszcze lepiej zoptymalizować pracę latarni w stolicy, a tym samym zaoszczędzić jeszcze większe kwoty i zapewnić jeszcze większe bezpieczeństwo.
Z pozostałych elementów działa już system kontroli szaf, czyli serca ulicznego oświetlenia. W Warszawie mamy ich ponad 2 tys. Zabezpieczenie każdej jest równie ważne. Będziemy więc rejestrować każde ich otwarcie i w razie potrzeby blokować dostęp. W przypadku niechcianych i nieuprawnionych działań system z łatwością je wykryje, a tym samym będziemy mogli szybko zareagować.
Kolejnym etapem będzie uruchomienie systemu weryfikacji oświetlenia. W planach mamy mobilne pomiary oświetlenia, które pozwolą na dużych obszarach weryfikować nie tylko to czy dana latarnia świeci, ale jakie ma parametry. W ten sposób będziemy mogli ocenić jakość oświetlenia w całym mieście i za pomocą sterowników wdrażać odpowiednie zmiany w ustawieniach latarni w Warszawie.
Przygotowujemy także system nadzoru prac konserwacyjnych. Każda interakcja ze stołecznymi latarniami będzie rozpoczynać i kończyć się zeskanowaniem kodu QR. Wymagana będzie także wykonanie zdjęć przed i po interwencji. Pozwoli to na dokładniejszy nadzór nad pracą konserwatorów, zbierając dane o zakresie i terminie wykonania prac czy danych serwisanta.
Docelowo zakładamy współpracę poszczególnych systemów tworzących ekosystem zarządzania oświetleniem. Ich integracja będzie następowała w zakresie wynikającym z poszczególnych umów, przy zapewnieniu wymaganych interfejsów, danych oraz warunków technicznych.
