W Warszawie na ślady dawnych dziejów możemy trafić w wielu miejscach, nierzadko tam, gdzie się ich w ogóle nie spodziewamy. Podczas prac budowlanych na ul. Okrzei robotnicy odsłonili fragment historii – natrafiono na ludzkie szczątki. Zostały znalezione tuż pod chodnikiem, w miejscu, w którym wcześniej przechadzali się piesi.
Przebudowa Okrzei od początku jest objęta nadzorem archeologicznym, po odnalezieniu ludzkich szczątków konieczne były badania ratownicze. Ich zakończenie to nie tylko zdobycie informacji na temat odkrycia. Przed wiekami zwłoki zostały pochowane na cmentarzu parafialnym, teraz ponownie zostały złożone w godnym miejscu.
Ślad po dawnym cmentarzu
Dziś ulica Okrzei prowadzi do mostu pieszo-rowerowego, a po przebudowie ma się stać jego naturalnym przedłużeniem. Dawniej, w okolicach skrzyżowania dzisiejszych ulic Wrzesińskiej (która kiedyś nieprzypadkowo nazywała się Kościelną) i Okrzei, tętniło duchowe życie miasteczka, które zostało upamiętnione w nazwach praskich obiektów.
Skaryszew – bo to o nim mowa – otrzymał prawa miejskie w 1641 r. Kilka lat przed Pragą, jako pierwsza jurydyka na prawym brzegu Wisły. W 1644 r. zbudowano kościół pw. Św. Stanisława BM, który początkowo pełnił funkcję filii kościoła parafialnego w Kamionie. W czasie potopu szwedzkiego obydwa kościoły – skaryszewski i kamionkowski – zostały zniszczone. W pełni odbudowano tylko ten w Skaryszewie – w 1656 r. zyskał rangę parafialnego. Przykościelny cmentarz był miejscem pochówku mieszkańców Pragi i Skaryszewa. I to na jego fragment natrafiono podczas robót na Okrzei.
Miejsce pochówku dwustu osób
Podczas badań odsłonięto groby szkieletowe oraz ossuaria (to naczynia do przechowywania kości albo prochów zmarłego) datowane na czas między XVII a XVIII stuleciem. Analizie antropologicznej poddano łącznie 406 kg kości.
Większość szkieletów okazała się być niekompletna. Szacunkowo, natrafiono na miejsce pochówku 204 osób. Rozpoznano płeć części z nich. Odkryte szczątki należą do 53 kobiet i 24 mężczyzn. Zarówno w przypadku kobiet, jak i mężczyzn, najliczniejszą grupę wiekową stanowią osoby w wieku 50-60 lat. W grupie bez rozpoznania płci najliczniej reprezentowane są osoby w wieku 40-60 lat. Ze względu na słabe zachowanie kości nie podjęto próby określania płci dzieci. Wiadomo, że najliczniejszą grupę stanowiły te w przedziale 4-6 lat.
Oprócz ludzkich szczątków na ul. Okrzei odkryto m.in. monety, medaliki czy fragmenty ceramiki naczyniowej. To zabytki, które opowiadają historię dawnej Warszawy.
Szczątki zostały złożone w grobie
Archeolodzy zakończyli swoje prace (poznali nie tylko płeć i wiek pochowanych na skaryszewskim cmentarzu osób, ale i choroby, z którymi się zmagały), my zadbaliśmy o formalności związane z pochówkiem.
Organizacją i przeprowadzeniem pochówku zajęło się Miejskie Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych. Szczątki zostały dziś, w piątek 4 września, złożone na Cmentarzu Północnym, we wspólnym grobie. Znalazła się na nim tabliczka informująca o miejscu wydobycia szczątków.
Podobnie jak miało to miejsce wieki temu, w pochówku uczestniczył ksiądz. W końcu szczątki zostały wydobyte z terenu historycznego cmentarza parafialnego. Zniknął – razem z całym Skaryszewem i częścią Pragi – w XIX w., wraz z powstaniem Księstwa Warszawskiego i planami ufortyfikowania tych terenów przez wojskowych inżynierów Napoleona.
XVII-wieczny cmentarz przez lata był zapomniany. Za sprawą przebudowy Okrzei odsłoniono fragment historii, ale przede wszystkim przeniesiono szczątki tam, gdzie miały się znajdować – na cmentarz.